«Ιφιγένεια την εν Ταύροις» του Ευριπίδη

Η «Ιφιγένεια η εν Ταύροις» διδάχτηκε το 414 π.Χ. περίπου. Η «Ιφιγένεια η εν Αυλίδι» παίχτηκε μετά το θάνατο του Ευριπίδη, είναι έργο μεταγενέστερο, παρόλο που προηγείται σαν μύθος. Η «Ιφιγένεια η εν Ταύροις» είναι ένα από τα πιο τεχνικά έργα του Ευριπίδη και κατορθώνει να μας πληροφορήσει για όλα τα βάσανα της γενιάς των Ατρειδών.
Η Ιφιγένεια δε σφάχτηκε στην Αυλίδα. Η Άρτεμη την αντικατέστησε πάνω στο βωμό με ένα ελάφι και την έφερε στη χώρα των Ταύρων, όπου είχε ναό, ενώ οι Έλληνες τη θεωρούν θυσιασμένη. Στη χώρα των Ταύρων η Ιφιγένεια γίνεται ιέρεια της Άρτεμης και συνεργεί στο προκαταρκτικό στάδιο αιματηρών θυσιών προς τιμή της θεάς.
Ο Ορέστης, μετά το φόνο της μητέρας του και αφού αθωώνεται στην Αθήνα, κυνηγιέται από μια ομάδα Ερινύες που διαφώνησαν με την απόφαση. Ο Απόλλωνας, στον οποίον καταφεύγει, του δίνει εντολή να πάει στην Ταυρίδα, να αρπάξει το άγαλμα της Άρτεμης και να το φέρει στην Αττική, στην περιοχή της Βραυρώνας, κοντά στη Ραφήνα.
Ο Ορέστης με τον ξάδελφό του Πυλάδη φτάνουν στην Ταυρίδα και σχεδιάζοντας την αρπαγή του αγάλματος συλλαμβάνονται στην ακτή από αγελαδάρηδες, που τους οδηγούν στο βασιλιά της χώρας Θόα. Εκείνος δίνει εντολή να θυσιαστούν. Οι δυο νέοι οδηγούνται μπροστά στην Ιφιγένεια για σφαγή. Σ’ ένα πολύ μακρύ επεισόδιο, ο Ευριπίδης μεθοδεύει την αναγνώριση των δύο αδελφών, που ο καθένας αγνοεί πως ο άλλος ζει.
Οι δύο νέοι σχεδιάζουν και πετυχαίνουν απόδραση εξαπατώντας τον άρχοντα της χώρας. Όταν η απάτη αποκαλύπτεται, εμφανίζεται από μηχανής θεά η Αθηνά και ευλογεί την πράξη. Οι νέοι αναχωρούν με το άγαλμα της θεάς με πλώρη για την Αθήνα. Ο χορός είναι γυναίκες Ελληνίδες αιχμάλωτες στη χώρα των Ταύρων.
Πίσω από την αστυνομική υπόθεση του έργου, τα πρόσωπα δεν μπορούν να κρύψουν την τραγική τους καταγωγή. Δέσμια, παγιδευμένα σε θεϊκές αποφάσεις, καταφεύγουν σε τεχνάσματα και πανουργίες για να ανταποκριθούν στο θεϊκό σχέδιο και να το υπηρετήσουν, πέφτουν σε άπειρες ασέβειες. Παραβιάζουν εντολές, προσβάλλουν έθιμα, εξαπατούν, ασεβούν στα θεία, διακωμωδούν τις ιερές τελετές.
Βέβαια στο έργο θριαμβεύει η λογική των Ελλήνων πάνω στην αφελή δεισιδαιμονία των βαρβάρων. Ο Ευριπίδης όμως δεν παίρνει θέση. Συμπαθεί τους ήρωες, αλλά παραμένει πρόβλημα το αν εγκρίνει τις μεθόδους τους. Το σίγουρο είναι ότι ο ποιητής στέκεται κριτικά απέναντι στους μύθους και προσπαθεί να συλλάβει το νόημα που έχουν οι ανθρώπινες πράξεις και ποιο σκοπό εξυπηρετούν. Στην Ιφιγένεια δεν υπάρχουν οι διαστάσεις του τραγικού που βρίσκουμε στον Αισχύλο και στο Σοφοκλή. Οι ήρωες έχουν χάσει το μέγεθός τους και συμπεριφέρονται σαν κοινοί άνθρωποι. Είναι φυσικό, γιατί βρισκόμαστε στην πιο δραματική περίοδο του Πελοποννησιακού πολέμου, στη Σικελική εκστρατεία, όταν παίζεται η «Ιφιγένεια». Μέσα στην Αθήνα αμφισβητούσαν όλες τις αξίες και όλους τους θεσμούς. Είναι λοιπόν αδύνατο ένας οξυδερκής ποιητής να μην εντάξει στο έργο του το πνεύμα της εποχής.
Στην τραγωδία αυτή ο ποιητής δείχνει την ακατανίκητη δύναμη της φιλίας και της αδελφικής αγάπης. Θερμή φιλία έκανε τον Πυλάδη συνταξιδιώτη του Ορέστη έως τη χώρα των Ταύρων. Η αδελφική αγάπη φανερώθηκε ασυγκράτητη στην Ιφιγένεια, η οποία, όπως τα αδέλφια του δημοτικού μας τραγουδιού, άρπαξε από τα νύχια του Χάρου τον αδελφό της, τον οποίον την ίδια εκείνη μέρα τον έκλαψε σαν νεκρό με συγκλονιστικούς λυγμούς και ζωντανό τον αγκάλιασε με απερίγραπτη χαρά, μόλις τον αναγνώρισε σε μια από τις πιο περίφημες σκηνές του παγκόσμιου θεάτρου.Η πλοκή της τραγωδίας είναι πολύ τεχνική, ζωηρός ο διάλογος, ευγενικά τα αισθήματα των προσώπων, αφού και ο βάρβαρος ο Θόας υποτάσσεται στο θεϊκό το θέλημα. Συγκινητική είναι η άμιλλα των δύο φίλων, ποιος να θυσιάσει τη ζωή του για να σώσει τον άλλο. Μας ανακουφίζει η ευπιστία του Θόα, γιατί μας αφαιρεί κάθε δισταγμό για την επιτυχία του σχεδίου απόδρασης που καταστρώθηκε. Λαμπρά είναι τα λυρικά μέρη, όπου φανερώνεται ο βαθύτερος συναισθηματικός κόσμος και της Ιφιγένειας και των παρθένων του Χορού.

Πηγή: http://ancient-dromena.blogspot.com